| Narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Kancelaria Adwokacka Łódź radzi
21911
post-template-default,single,single-post,postid-21911,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,select-child-theme-ver-1.0.0,select-theme-ver-1.6,wpb-js-composer js-comp-ver-4.3.4,vc_responsive

Narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Kancelaria Adwokacka Łódź radzi

Art.160.§1.Kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§2.Jeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo,

podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§3.Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§4.Nie podlega karze za przestępstwo określone w § 1-3 sprawca, który dobrowolnie uchylił grożące niebezpieczeństwo.

§5.Ściganie przestępstwa określonego w § 3 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu za pomocą działania lub zaniechania

Sprawy o czyn z art. 160 par. 1 k.k. należą do najpowszechniej spotykanych w praktyce. Skuteczny adwokat, w celu zapewnienia swojemu klientowi najlepszej obrony i korzystnego zakończenia sprawy, powinien oprzeć linię obrony na przesłankach odpowiedzialności za ten czyn uregulowanych w przepisach kodeksu karnego.

Występek narażenia na niebezpieczeństwo z art. 160 § 1 kk może być popełniony zarówno przez działanie jak i przez zaniechanie. Znamię narażenia nie musi bowiem wynikać z działania, ale także z zaniechania jak w razie pozostawienia małego dziecka przy otwartym oknie na wysokości, niezabezpieczenia przed nim głębokiej studni i pozostawienia go w jej pobliżu bez opieki itd. i to nawet bez skutku w postaci obrażeń ciała czy śmierci. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 7 września 2005 r.)

Znamię narażenia człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, o którym mowa w art. 160 § 1 k.k., może zostać zrealizowane w jeden z trzech sposobów: przez sprowadzenie zagrożenia, jego znaczące zwiększenie, a także – w przypadku gwaranta nienastąpienia skutku przy przestępstwach z zaniechania – przez niespowodowanie jego ustąpienia albo zmniejszenia. Sprzeczne z obowiązkiem prawnym zachowanie (działanie, zaniechanie) gwaranta nienastąpienia skutku (lekarza), jeżeli nie ma wpływu na stan zagrożenia dla życia czy zdrowia określonej osoby, nie jest przyczynowe dla utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, o którym mowa w art. 160 § 1 k.k. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy źródło narażenia tych dóbr jest poza możliwością oddziaływania osoby prawnie zobowiązanej do określonego zachowania. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 14 lipca 2011 r. III KK 77/2011)

Skutkiem, o którym mowa w art. 160 § 1 – 3 kk jest nie tylko spowodowanie zagrożenia w sytuacji, w której przed zachowaniem sprawcy żadne niebezpieczeństwo pokrzywdzonemu nie zagrażało, ale także skutek ten będzie miał miejsce wtedy, gdy sprawca swoim zachowaniem zwiększa zagrożenie dla już zachodzącego bezpośredniego niebezpieczeństwa. W szczególności będzie to miało miejsce wtedy, gdy sprawca zobowiązany do zapobiegnięcia niebezpieczeństwu zaniecha wykonania ciążącego na nim prawnego, szczególnego obowiązku (np. lekarz, wbrew obowiązkowi wynikającemu ze stanu zdrowia chorego, odmawia przyjęcia go do szpitala, zwiększając w ten sposób istotnie zagrożenie dla jego życia). (Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 26 września 2001 r. IV KKN 395/2000)

Skutek czynu zabronionego określonego w art. 160 § 1 kk może urzeczywistniać się także w zwiększeniu stopnia narażenia człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, które wystąpiło już wcześniej, ale jeśli zarzuconym zachowaniem jest nieumyślne zaniechanie ciążącego na oskarżonym obowiązku zapobiegnięcia skutkowi, to warunkiem pociągnięcia oskarżonego do odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 160 § 2 i 3 kk jest obiektywne przypisanie mu takiego skutku. Będzie on spełniony wtedy, gdy zostanie dowiedzione, że pożądane zachowanie alternatywne, polegające na wykonaniu przez oskarżonego ciążącego na nim obowiązku, zapobiegłoby realnemu i znaczącemu wzrostowi stopnia tego narażenia. (Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 3 czerwca 2004 r. V KK 37/2004)

Brak możliwości przypisania odpowiedzialności za spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie wyklucza możliwości ustalenia narażenia na powstanie takiego uszczerbku. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 7 grudnia 2006 r. V KK 91/2006)

Jeśli organizatorzy zawodów sportowych naruszają przepisy obowiązującego regulaminu ich przeprowadzenia i jeśli w wyniku ich działania stworzone zostaną takie warunki odbywania zawodów, w których ewentualny błąd techniczny zawodnika, łatwy do przewidzenia przez organizatorów owych zawodów, doprowadzi do sytuacji, w której zawodnik zostanie narażony na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszkodzenia ciała względnie ciężkiego rozstroju zdrowia, to wówczas może wchodzić w rachubę odpowiedzialność karna organizatora zawodów. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 9 lipca 1977 r. V KR 210/76)

Co znaczy bezpośrednie narażenie na niebezpieczeństwo

Na gruncie omawianego przepisu chodzi wyłącznie o takie działania, które stwarzają konkretne, realne i natychmiastowe zagrożenie dla życia ofiary. Pojęcie „bezpośrednie” wyklucza natomiast możliwość objęcia nim takich przypadków, w których niebezpieczeństwo wprawdzie istnieje, ale jego realizacja zależy od ewentualnych dalszych działań sprawcy bądź innych osób. Tylko w przypadku ustalenia, że pokrzywdzeni stali bezpośrednio przy drzwiach (przy ich progu) otwarcie ich ocenić należałoby jako działanie zagrażające ich życiu bezpośrednio. Jest to bowiem miejsce, gdzie nawet chwilowa utrata równowagi, gwałtowne szarpnięcie pociągu czy nawet pęd powietrza mogą być przyczyną wypadnięcia z wagonu. Według relacji pokrzywdzonych taka sytuacja nie miała jednak miejsca. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 marca 2003 r. II AKa 18/2003)

Związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem lekarza a śmiercią pacjentki zachodzi także wówczas, gdy prawidłowe postąpienie lekarza dawało realne szanse na uratowanie pacjentki. (Wyrok Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 12 grudnia 2002 r. II Ka 546/2002)

Bezpośredniość realnie grożącego niebezpieczeństwa oznacza, iż w sytuacji przez sprawcę już stworzonej, a więc bez dalszej akcji z jego strony, istnieje duże prawdopodobieństwo nastąpienia w najbliższej chwili wymienionych skutków. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 29 listopada 1973 r. Rw 902/73)

Przypisanie odpowiedzialności za przestępstwo określone w art. 160 § 1 k.k. wymaga indywidualizacji pokrzywdzonego, tj. wskazania konkretnej osoby, której w wyniku działania (lub zaniechania) sprawcy groziło bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu lub utraty życia. Nie jest natomiast niezbędne ustalenie tożsamości tej osoby. Zamiar ewentualny określony w art. 160 § 1 k.k. charakteryzuje się świadomością znaczenia podejmowanych czynności w perspektywie możliwego skutku. Nie chodzi przy tym o świadomość jakiejkolwiek możliwości wystąpienia konkretnego narażenia na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, ale wyłącznie świadomość wysokiego prawdopodobieństwa takiego skutku, ocenianego w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych, bo tylko wówczas można mówić o „bezpośredniości” niebezpieczeństwa.(Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 8 grudnia 2011 r. II KK 177/2011)

Wymóg bezpośredniości nastąpienia skutku należy rozumieć w ten sposób, że musi charakteryzować się wysokim stopniem prawdopodobieństwa spełnienia. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 3 grudnia 1999 r. II KKN 377/97)

Bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, (…) zachodzi jedynie wówczas, gdy grozi ono wymienionymi wyżej skutkami, w najbliższym czasie. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 9 kwietnia 2001 r. II KKN 430/98)

Przechowywanie silnie działającego trująco środka na oddziale szpitalnym w szafce obok leków stwarza bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia pacjentów tego oddziału, gdyż w każdej chwili może być on pomyłkowo użyty do celów leczniczych. Fakt zaistnienia takiej pomyłki jest wysoce prawdopodobny i realnie możliwy w każdym czasie. Tego rodzaju działanie zatem wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 160 kk. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 27 października 1983 r. II KR 219/83)

Zamiar, wola bezpośredniego narażenia na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu jako warunek ponoszenia odpowiedzialności karnych

Dla przypisania sprawcy odpowiedzialności z art. 160 § 1 kk konieczne jest ustalenie, iż swoim działaniem doprowadził do skutku przestępczego, jakim jest sytuacja niebezpieczna, czego chciał lub na który to skutek się zgodził. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 września 1998 r. II AKa 87/98)

Co, gdy sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną bezpośrednio na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu

Zgodnie z dyspozycją art. 160 § 2 k.k. sprawca swoim zachowaniem musi narazić osoby, co do których ciąży na nim obowiązek opieki, na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Przestępstwo to ma charakter skutkowy, a skutkiem owym jest właśnie owo narażenie na opisane niebezpieczeństwo. Co więcej, narażenie to musi być realne i wystąpić bezpośrednio. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 2 lutego 2010 r. III KK 17/2010)

Zakres obowiązków ciążących na gwarancie (art. 160 § 2 k.k.) musi być definiowany w odniesieniu do tego momentu czasowego, w którym on działa, w oparciu o wtedy dostępne mu informacje o okolicznościach stanu faktycznego. W odniesieniu do tego momentu formułowane powinny być wnioski co do zakresu realizacji tychże obowiązków i niebezpieczeństw, które wynikać mogą z ich zaniechania. (Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 19 stycznia 2011 r. IV KK 356/2010)

Co znaczy przeciętna ostrożność

Pod pojęciem przeciętnej ostrożności rozumieć trzeba ostrożność, której można wymagać od sprawcy na podstawie normalnej, dającej się przewidzieć, zdolności przewidywania skutków własnego czynu. Dla przypisania sprawcy odpowiedzialności za przestępstwo nieumyślne nie wystarczy jednak samo stwierdzenie, że zachował się on nieostrożnie, konieczne jest bowiem wykazanie, iż był świadomy tego, że swoim zachowaniem może zrealizować znamiona czynu zabronionego (przewidywał taką możliwość), bądź też iż możliwości takiej nie przewidywał, choć mógł ją przewidzieć (art. 9 § 2 k.k.). (Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 24 listopada 2009 r. II KK 134/2009)

Pod pojęciem przeciętnej ostrożności rozumieć trzeba ostrożność, której można wymagać od sprawcy na podstawie normalnej, dającej się przewidzieć, zdolności przewidywania skutków własnego czynu. Dla przypisania sprawcy odpowiedzialności za przestępstwo nieumyślne nie wystarczy jednak samo stwierdzenie, że zachował się on nieostrożnie, konieczne jest bowiem wykazanie, iż był świadomy tego, że swoim zachowaniem może zrealizować znamiona czynu zabronionego (przewidywał taką możliwość), bądź też iż możliwości takiej nie przewidywał, choć mógł ją przewidzieć (art. 9 § 2 k.k.).

Możliwość przypisania sprawcy skutków czynu obejmuje jedynie normalne, a niewykraczające poza możliwość przewidywania, następstwa jego zachowania. I co równie ważne, następstwa te muszą pozostawać w związku z zawinionym naruszeniem tych reguł ostrożności, które w konkretnym układzie sytuacyjnym wywołało stan niebezpieczeństwa dla określonego dobra prawnego. (Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 24 listopada 2009 r. II KK 39/2009)

Spowodowanie nieumyślnego bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu

Przestępstwo z art. 160 § 3 k.k. charakteryzuje się nieumyślnością w znaczeniu opisanym w art. 9 § 2 k.k., czyli sprawca nie ma zamiaru narażenia człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, naraża go jednak w wyniku niezachowania wymaganej w danych okolicznościach ostrożności, w sytuacji, w której narażenie człowieka przewidywał lub obiektywnie biorąc mógł przewidzieć. (Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 24 listopada 2009 r. II KK 134/2009)

Odpowiedzialność lekarza za bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Błędna diagnoza lekarza. Wadliwy, błędny zabieg leczniczy

Lekarz może odpowiadać karnie za przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu pacjenta w związku z zabiegiem leczniczym (rozumianym w szerokim znaczeniu tego pojęcia, tzn. obejmującym diagnozę, terapię i profilaktykę chorób) tylko w razie zawinionego błędu sztuki lekarskiej. Ustalenie błędu w sztuce lekarskiej zależy od odpowiedzi na pytanie, czy postępowanie lekarza w konkretnej sytuacji i z uwzględnieniem całokształtu okoliczności istniejących w chwili zabiegu, a zwłaszcza tych danych, którymi wówczas dysponował albo mógł dysponować, zgodne było z wymaganiami aktualnej wiedzy i nauki medycznej oraz powszechnie przyjętej praktyki lekarskiej. Podobnie muszą być brane pod uwagę wszystkie realia określonego przypadku przy rozstrzyganiu o winie lekarza (w jakiejkolwiek jej postaci), polegającym na odtworzeniu rzeczywistego wewnętrznego procesu motywacyjnego na podstawie faktów zewnętrznych i właściwości osobistych sprawcy. Nie każdy błąd diagnostyczny stwierdzony ex post może być uznany eo ipso za błąd sztuki lekarskiej, który należy oceniać z pozycji ex ante, czyli w zależności od zakresu informacji rzeczywiście posiadanych przez lekarzy stawiających diagnozę czy dostępnych dla nich przy odpowiednim staraniu. Zamiaru ewentualnego nie można się ani domyślać, ani domniemywać, lecz musi on wynikać z konkretnych faktów ocenianych w powiązaniu z całokształtem okoliczności danej sprawy oraz z właściwościami osobistymi sprawcy, jego stosunkiem do pokrzywdzonego itp. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 8 września 1973 r. I KR 116/72)

Warunkiem odpowiedzialności karnej lekarza – gwaranta z art. 160 § 2 i 3 kk jest obiektywne przypisanie mu skutku należącego do znamion strony przedmiotowej objętego tym przepisem przestępstwa. Warunek ten będzie spełniony, gdy zostanie ustalone, że pożądane zachowanie alternatywne, stanowiące realizację ciążącego na lekarzu obowiązku, zapobiegłoby narażeniu człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 1 kwietnia 2008 r. IV KK 381/2007)

Narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu prowadząc pojazd, samochód, auto

Kierowca samochodowy w stosunku do osób, jakie mogą znaleźć się w obrębie jego jazdy na drogach publicznych, ma jedynie obowiązek prowadzenia pojazdu tak, aby nie narazić osób korzystających z tych dróg na niebezpieczeństwo, co jednak nie jest równoznaczne z obowiązkiem troszczenia się o te osoby (…). (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 3 grudnia 1956 r. I.K. 909/57)

O ile samochód, którym kierował oskarżony stanowi przedmiot podobnie niebezpieczny w rozumieniu art. 223 kk, o tyle brak jest po stronie oskarżonego tych podmiotowych elementów, które świadczyłby, iż co najmniej godził się on na zabójstwo policjanta. Nie można zgodzić się z argumentem, że nawet nieumyślne potrącenie osoby przy użyciu samochodu kończy się śmiertelnie.

Oskarżony umyślnie najeżdżając na stojącego przed nim człowieka, w wyniku czego wpadł on na maskę samochodu, a następnie spadł z niej, naraził go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, albowiem narażenie człowieka na niebezpieczeństwo, o którym jest mowa w art. 160 kk, zachodzi w wypadku naruszenia przez sprawcę opartych na naszej wiedzy i doświadczeniu reguł postępowania w stosunku do drugiego człowieka. Warunkiem przestępności jest podjęcie przez sprawcę takich działań, które sprowadzają stan niebezpieczeństwa, mogącego grozić rzeczywiście i poważnie człowiekowi, przeciwko któremu w konkretnym wypadku działanie przestępne skierowano. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 12 lutego 2004 r. II AKa 12/2004)

Każdy pojazd mechaniczny powinien być na drogach publicznych prowadzony z zachowaniem wszelkich środków ostrożności. Ta ogólna zasada obowiązuje wszystkie bez wyjątku pojazdy mechaniczne. Fakt uprzywilejowania pewnej kategorii pojazdów mechanicznych (np. karetki pogotowia) w żadnym wypadku nie zwalnia kierowców tychże pojazdów od obowiązku przestrzegania tej zasady, zasady podyktowanej przecież względami bezpieczeństwa. Dlatego też sprawy o wypadki drogowe należy rozpatrywać przede wszystkim pod tym kątem widzenia, a więc czy kierowca samochodu lub innego pojazdu mechanicznego zachował wszelkie środki ostrożności przy prowadzeniu wozu w konkretnej sytuacji, czy też nie. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 12 lutego 1957 r. I K 1042/56)