| Pozew, wniosek o separację z małżonkiem. Kancelaria Adwokacka Radca Prawny Łódź radzi.
21903
post-template-default,single,single-post,postid-21903,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,select-child-theme-ver-1.0.0,select-theme-ver-1.6,wpb-js-composer js-comp-ver-4.3.4,vc_responsive

Pozew, wniosek o separację z małżonkiem. Kancelaria Adwokacka Radca Prawny Łódź radzi.

Warunki orzeczenia separacji:

Sąd orzeka separację, jeżeli spełnione są następujące przesłanki:

a) małżonkowie zgodnie żądają orzeczenia separacji,

b) istnieje zupełny rozkład pożycia,

c) orzeczenie separacji z innych względów nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Sąd koniecznie zobowiązany jest ustalić, jakie przyczyny doprowadziły do powstania rozkładu. Jest to niezbędne celem obiektywnego ustalenia, czy rzeczywiście w małżeństwie doszło do zupełnego rozkładu oraz czy orzeczenie separacji nie byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Sąd może orzec separację tylko w razie ustalenia, że nastąpił zupełny rozkład pożycia

Do orzeczenia separacji nie jest wymagane, aby rozkład pożycia zupełny był także trwały. Jednym z celów instytucji separacji jest bowiem umożliwienie małżonkom przemyślenia celowości rozejścia się i ewentualnego powrotu do wspólnego pożycia. Gdyby wymagane było istnienie trwałego rozkładu pożycia, to byłaby spełniona przesłanka rozwodu a nie separacji. Rozwód bardziej ingeruje w małżeństwo niż separacja

Nie jest wyłączona możliwość uwzględnienia żądania orzeczenia separacji również wtedy, gdy rozkład pożycia jest nie tylko zupełny, ale także trwały, jeśli pozwalają na to stanowiska obojga małżonków, czyli jeżeli żadne z nich nie żąda orzeczenia rozwodu.

Rozkład pożycia małżeńskiego jak warunek separacji

Istotę rozkładu pożycia małżeńskiego zdefiniował Sąd Najwyższy w wytycznych z dnia 28 maja 1955 r., I CO 5/55, OSN 1955, poz. 46, w następujący sposób:

„Pożycie małżeńskie wyraża się w szczególnego rodzaju wspólnocie duchowej, fizycznej i gospodarczej. W zasadzie ustanie któregokolwiek z elementów tej wspólnoty należy uznać za objaw stopnia rozkładu. Jednakże ustanie wspólnoty fizycznej lub gospodarczej może w konkretnym przypadku nie stanowić objawu rozkładu, jeżeli wynika ono z okoliczności niezależnych od małżonków lub z ich zgodnej woli uzasadnionej okolicznościami życiowymi. Przykładem takiej sytuacji może być ustanie współżycia fizycznego na skutek choroby małżonka, rozłączenie małżonków spowodowane pobytem w szpitalu, długotrwałym wyjazdem służbowym, pracą zarobkową małżonków w różnych odległych od siebie miejscowościach itp. Brak natomiast wspólnoty duchowej (jej istnienie może się przejawiać nawet tylko w korespondencji) będzie zawsze objawem rozkładu pożycia.

Do uznania, że między małżonkami brak jest wspólnoty duchowej, nie jest konieczne stwierdzenie wrogiego lub choćby niechętnego stosunku ich do siebie. Zachowanie poprawnych stosunków, utrzymywanie kontaktów w interesie wspólnych dzieci itd. nie musi koniecznie oznaczać, iż więź duchowa małżonków została utrzymana i rozkład pożycia nie istnieje. Chodzi bowiem nie o jakąkolwiek więź duchową pomiędzy dwojgiem ludzi, lecz o więź charakterystyczną dla duchowej wspólnoty małżeńskiej.

Rozkład jest zupełny, gdy nie istnieje między małżonkami więź duchowa, fizyczna ani gospodarcza. Gdy jednak przy zupełnym braku więzi duchowej i fizycznej pozostały pewne elementy więzi gospodarczej, rozkład pożycia może być mimo to uznany za zupełny, jeśli utrzymanie elementów więzi gospodarczej (np. wspólnego mieszkania) wywołane zostało szczególnymi okolicznościami. Natomiast nawet sporadyczne tylko stosunki fizyczne między małżonkami z reguły będą wskazywać, że rozkład pożycia nie jest jeszcze zupełny.”

Kto może wystąpić z wnioskiem albo pozwem o orzeczenie separacji

Z żądaniem orzeczenia separacji może wystąpić tylko jedno z małżonków lub oboje małżonkowie. Prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich może natomiast wstąpić do już toczącego się procesu lub postępowania nieprocesowego o orzeczenie separacji, tak jak może to uczynić w sprawie rozwodowej

Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, albo nie mają takich dzieci, a brak zgodnego żądania obojga małżonków orzeczenia separacji, to wówczas rozpoznanie żądania orzeczenia separacji następuje tylko w postępowaniu procesowym, na skutek wytoczenia powództwa przez jedno z małżonków. Powództwo to – podobnie jak powództwo o rozwód – nie jest ograniczone żadnym terminem

Do jakiego sądu składamy wniosek albo pozew o separację

Rzeczowo właściwy w pierwszej instancji jest sąd okręgowy, rozpoznający sprawę w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników

Powództwo o separację wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne zamieszkanie, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze stale przebywa. W braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a gdy i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda

Czy małżonek może żądać po separacji alimentów?

Tak, w sprawie o separację małżonek może żądać dla siebie alimentów

Na jaki czas orzeka się separację?

Uwzględniając żądanie, sąd orzeka separację bezterminowo.

Co, gdy jednej małżonek żąda rozwodu a drugi separacji

Jeżeli jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i żądanie to jest uzasadnione, sąd orzeka rozwód. Jeżeli jednak orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a żądanie orzeczenia separacji jest uzasadnione, sąd orzeka separację.

Orzekając separację na podstawie zgodnego żądania małżonków, sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Skutki separacji

Orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej. Małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć małżeństwa.

Jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są do wzajemnej pomocy.

Przykłady przyczyn orzeczenia separacji z praktyki sądowej:

(Orzeczenia i praktykę dotyczące rozwodu stosuje się również przy separacji)

Groźba jako przyczyna separacji a separacja

Przy ocenie, czy groźba rzucona przez jednego małżonka pod adresem drugiego małżonka mogła wpłynąć na rozkład pożycia stron, należy mieć na względzie nie tylko to, czy drugi małżonek mógł poczuć się tą groźbą zagrożony, lecz przede wszystkim to, czy użycie groźby może świadczyć o wrogim nastawieniu i jakie reakcje może wywołać u drugiego małżonka.” (orzeczenie SN z dnia 24 kwietnia 1951 r., C 735/50).

Nieetyczne postępowanie a separacja

Nie ulega wątpliwości, że gdy jeden z małżonków stwierdzi, że jego małżonek, którego uważał za człowieka bez skazy, wysoce moralnego, popełnił przed zawarciem małżeństwa czyn w wysokim stopniu niemoralny, to stwierdzenie takich faktów wywołując rozczarowanie, może pociągnąć za sobą niechęć do małżonka i nawet zupełny rozkład pożycia.” (orzeczenie SN z dnia 31 maja 1949 r., C 583/49)

„Nielojalne prowadzenie przez stronę procesu (…) może powodować powstanie lub pogłębienie rozkładu pożycia. Przykładem nielojalności może być świadome stawianie fałszywych zarzutów, przedstawiających małżonka w złym świetle.” (orzeczenie SN z dnia 14 sierpnia 1952 r., ŁC 297/52, NP 1953, nr 10, s. 94)

Nieróbstwo a separacja

Takie zachowanie się małżonka, który będąc zdolny do pracy, bez dostatecznego usprawiedliwienia nie pracuje wcale lub pracuje w stopniu wysoce niedostatecznym, może być uznane za ważny powód rozkładu pożycia małżeńskiego, choćby małżonek ten dostarczał dostatecznych środków na utrzymanie rodziny z innych źródeł, np. z uprawiania spekulacji, ze stałych darów rodziny, z nagromadzonych uprzednio dużych zasobów, lub choćby sytuacja materialna rodziny (np. w związku z wysokimi dochodami drugiego małżonka) nie wymagała przyczyniania się tego małżonka do utrzymania rodziny. Takie zachowanie się małżonka będzie z reguły ważnym powodem rozkładu pożycia, o ile drugi małżonek na niewłaściwość tego zachowania zwrócił uwagę i domagał się jego zmiany. (Orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 1956 r. IV CR 36/55)

„Bezczynny tryb życia żony-lalki może w zasadzie wywołać rozkład pożycia. Przy ocenie jednak tego związku przyczynowego należy mieć na uwadze całokształt stosunków materialnych i psychicznych małżonków (…). Należało rozważyć, czy „sybarycki” tryb życia pozwanej nie był zgodny z wolą powoda, w takim przypadku bowiem należałoby uznać za wadliwy wniosek, że postępowanie pozwanej zgodnie z wolą męża mogło wywołać rozkład pożycia. W szczególności wymaga ustalenia, czy powód wymagał od żony, by zmieniła dotychczasowy tryb życia, by zaniechała zabaw i przyjęć, a zajęła pracą zarobkową oraz czy i w jaki sposób starał się wpłynąć na pozwaną w tym kierunku, jedynie bowiem ustalenie, że postępowanie pozwanej, jej bezczynne życie spotkało się z wyraźną dezaprobatą powoda, mogłoby prowadzić do wniosku, że stan ten był ważnym powodem rozkładu.” (orzeczenie SN z dnia 18 sierpnia 1955 r., II Cr 1082/54)

Odmowa wzajemnej pomocy a separacja

Naruszenie obowiązku wzajemnej pomocy, jeżeli wywołało stały rozkład pożycia małżeńskiego, może być uznane za wystarczającą podstawę do orzeczenia rozwodu. Zakres obowiązku wzajemnej pomocy, podobnie jak i zakres innych obowiązków z małżeństwa wynikających, nie może być mierzony obiektywną miarą, jak zakres obowiązku „staranności”, o którym mowa w przepisach prawa materialnego” (orzeczenie SN z dnia 23 lutego 1950 r., WaC 298/49)

Agresja a separacja

Doświadczenie wskazuje, że zazwyczaj zniewaga zadrażnia stosunki między ludźmi i dlatego bywa przyczyną lub współprzyczyną częściowego lub zupełnego rozkładu pożycia małżonków. Dotyczy to zarówno wypadku zniewag słownych, jak faktu uderzenia współmałżonka w twarz.” (orzeczenie SN z dnia 28 sierpnia 1951 r., WaC 154/51)

Poniżanie przez męża godności osobistej żony, polegające na odmawianiu jej równego poziomu życia, póki nie pracowała zarobkowo, oraz na szykanowaniu jej, gdy podjęła pracę, winno być uważane za ważną przyczynę powstania rozkładu pożycia małżeńskiego z winy męża.” (orzeczenie SN z dnia 9 kwietnia 1953 r., II C 2911/52).

Reakcja jednego z małżonków na niezgodne z obowiązkami małżeńskimi postępowanie drugiego małżonka nie może przekraczać pewnych dopuszczalnych granic przyzwoitości. Jeżeli małżonek granice te przekracza, zachowanie się jego może być uznane, stosownie do całokształtu okoliczności, za postępowanie zawinione (…). Reakcja małżonka polegająca na urządzaniu gorszących awantur, biciu współmałżonka i obrzucaniu go najbardziej wulgarnymi wyzwiskami kwalifikuje się bez wątpienia jako tego rodzaju zawinione postępowanie.” (orzeczenie SN z dnia 24 maja 1952 r., I CKN 78/97)

Gdyby nawet powódka przyczyniła się do powstania rozkładu pożycia w wyższej mierze niż pozwany, nie zmienia to faktu, że w każdym razie odpowiedzialność za wywołanie rozkładu ciąży również i na pozwanym, którego postępowanie, jeżeli nawet stanowiło rzeczywiście tylko reakcję na postępowanie powódki, przekraczało dopuszczalne granice reakcji w sposób szczególnie rażący (pozwany bił powódkę, ordynarnie ją znieważał, a raz rzucił się na nią z nożem w ręku, na utrzymanie nie dawał.” (orzeczenie SN z dnia 13 maja 1957 r., III CR 56/56)

Wobec karygodnego zachowania się męża, który bił żonę dotkliwie, stale ją zdradzał, kilkakrotnie opuszczał, a wreszcie całkowicie porzucił rodzinę, fakt, że żona nie szukała kontaktów z mężem, choć znała jego miejsce pobytu i adres, nie może być jej poczytany za współwinę rozkładu.(orzeczenie SN z dnia 25 listopada 1959 r., II CR 44/59)

Notoryczne zaniedbywanie (…) wychowywania małoletnich dzieci, połączone z bezczynnym trybem życia, stanowić może powód do powstawania rozkładu pożycia małżeńskiego.” (orzeczenie SN z dnia 18 sierpnia 1955 r., II Cr 1082/54).

Niewierność a separacja

Strony, zawierając małżeństwo, zobowiązują się do wzajemnej pomocy oraz wierności. Naruszenie zasady wierności prowadzi zatem do złamania danego słowa. Zdrada małżeńska jest od dawna uznawana za przyczynę powstawania rozkładu pożycia małżeńskiego.

Zamieszkiwanie kobiety zamężnej w jednej izbie z innym mężczyzną, w warunkach stwarzających pozory zdrady małżeńskiej, i to trwające stale, przez dłuższy okres czasu, może być uznane za zawinioną przez nią przyczynę rozkładu pożycia małżeńskiego, bez potrzeby zakwalifikowania tego jako cudzołóstwo(orzeczenie SN z dnia 19 grudnia 1950 r., C 322/50)

Związanie się małżonka z inną osobą węzłem uczuciowym, w którym wprawdzie nie dochodzi do cudzołożnych stosunków, ale któremu towarzyszą wyznania miłości i pocałunki, może być odczute przez drugiego małżonka jako podrywanie, a nawet zerwanie więzi uczuciowej i moralnej, która łączyła małżonków, i może być zależnie od okoliczności uznane za ważną przyczynę rozkładu pożycia małżeńskiego.” (orzeczenie SN z dnia 26 marca 1952 r., C 813/51, NP 1953, nr 5, s. 82).

Zły stosunek do rodziny małżonka a separacja

Niewłaściwe zachowanie się jednego z małżonków wobec matki drugiego małżonka, przejawiające się w znieważaniu i biciu jej, a tym bardziej w nastawaniu na jej życie, może stanowić przyczynę trwałego rozkładu pożycia stron, zawinioną przez stronę dopuszczającą się takiego zachowania.” (orzeczenie SN z dnia 13 września 1950 r., C 335/50).

Różnica charakterów i umysłowości a separacja

„Zasadnicza różnica charakterów i usposobień małżonków może stanowić przyczynę zupełnego i trwałego rozkładu pożycia stron; okoliczności te z reguły przedstawiają się jako przyczyny niezawinione przez strony.” (orzeczenie SN z dnia 31 października 1950 r., C 225/50)

Sama niezgodność charakterów małżonków będąca rzeczą zwykłą w małżeństwie nie świadczy jeszcze o rozkładzie pożycia małżeńskiego (…).” (orzeczenie SN z dnia 19-26 kwietnia 1947 r., C I 451/47)

Różnica wieku a separacja

Znaczna różnica wieku małżonków (w danej sprawie ponad 30 lat) może być uważana za ważną przyczynę rozkładu, gdy przy tak dużej różnicy wieku postępowanie małżonka wiekiem starszego wobec małżonka młodszego, nie przepojone dostateczną troskliwością i wyrozumiałością, może stanowić zarzewie rozkładu o wiele łatwiej niż między małżonkami bardziej dobranymi pod względem wieku. W tej sytuacji, gdyby nawet należało dojść do wniosku, że pozwanemu małżonkowi (starszemu o 30 lat) nie można przypisać winy rozkładu, sąd powinien rozważyć wpływ tak wyjątkowej różnicy wieku na rozkład pożycia stron na płaszczyźnie niezawinionej przyczyny.” (orzeczenie SN z dnia 21 kwietnia 1960 r., IV CR 631/59)