| Uregulowanie, ustalenie kontaktów rodzica z dzieckiem. Kancelaria Adwokat Radca Prawny Łódź radzi
21905
single,single-post,postid-21905,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,select-child-theme-ver-1.0.0,select-theme-ver-1.6,wpb-js-composer js-comp-ver-4.3.4,vc_responsive

Uregulowanie, ustalenie kontaktów rodzica z dzieckiem. Kancelaria Adwokat Radca Prawny Łódź radzi

Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Osobista styczność rodzica z dzieckiem nie wchodzi w skład władzy rodzicielskiej, a wyłącznym źródłem tego uprawnienia jest pokrewieństwo łączące rodziców i dzieci. Z istoty zatem kontaktów wynika, że rodzice nie są zwolnieni z obowiązku utrzymywania tych kontaktów z dzieckiem, także wówczas, gdy zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej

Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej.

Z realizacją prawa do porozumiewania się na odległość wiązać się będzie zobowiązanie tego z rodziców, u którego dziecko na stałe przebywa, do:

- udostępnienia komputera,

- podania właściwego adresu poczty elektronicznej,

- przekazywania dziecku korespondencji,

- umożliwienia korzystania z telefonu.

Katalog elementów kontaktów z dzieckiem ma charakter otwarty, ale zawiera najważniejsze składniki kontaktów z dzieckiem i powinien ułatwić formułowanie rozstrzygnięcia sądowego, dotyczącego tej materii.

Praktyczne przykłady z orzeczeń sądów w sprawie ustalania, regulacji,zakresu kontaktów rodzica (ojca, matki) z dzieckiem

Nieprzyznanie w razie sądowego ustalenia ojcostwa ojcu dziecka władzy rodzicielskiej nad nim nie wyłącza prawa ojca dziecka do osobistej z nim styczności. (Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 26 września 1983 r. III CZP 46/83)

Powierzenie jednemu z rodziców w wyroku rozwodowym lub w wyroku unieważniającym małżeństwo wykonywania władzy rodzicielskiej nie pozbawia drugiego z rodziców prawa do osobistego kontaktowania się z dzieckiem. Stąd wyraźne określenie tego uprawnienia w wyroku jest zbędne. Wyłączenie lub ograniczenie osobistej styczności rodziców z ich dzieckiem może być orzeczone jedynie w przypadku pozbawienia rodziców władzy rodzicielskiej lub ograniczenia tej władzy, a nie w przypadku powierzenia jej w wyroku rozwodowym lub w wyroku unieważniającym małżeństwo jednemu z rodziców. (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1980 r. II CR 277/80)

Zakazanie rodzicom osobistej styczności z dzieckiem może być orzeczone wyjątkowo, np. gdy utrzymywanie osobistych kontaktów rodziców z dzieckiem zagraża jego życiu, zdrowiu, bezpieczeństwu bądź wpływa demoralizująco na dziecko. (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2000 r. I CKN 1115/00)

Władza rodzicielska, jak to wynika z całokształtu przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a zwłaszcza art. 95 § 1, art. 96 i art. 98 § 1, stanowi ogół obowiązków i praw względem dziecka mających na celu zapewnienie mu należytej pieczy i strzeżenie jego interesów. Rodzice mają jednak względem dziecka także prawa i obowiązki nie objęte władzą rodzicielską, nie stanowiące jej elementu, jak np. prawo do osobistej styczności z dzieckiem. (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2000 r. II CKN 761/00)

Sąd opiekuńczy w celu zapewnienia wykonywania kontaktów może w szczególności:

1) zobowiązać osobę uprawnioną do kontaktu z dzieckiem lub osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, do pokrycia kosztów podróży i pobytu dziecka lub także osoby towarzyszącej dziecku, w tym kosztów powrotu do miejsca stałego pobytu,

2) zobowiązać osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, do złożenia na rachunek depozytowy sądu odpowiedniej kwoty pieniężnej w celu pokrycia wydatków uprawnionego związanych z wykonywaniem kontaktu na wypadek niewykonania lub niewłaściwego wykonania przez osobę zobowiązaną obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach; nie dotyczy to rodzin zastępczych, rodzinnych domów dziecka, rodzin pomocowych, placówek opiekuńczo-wychowawczych, regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych oraz interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych,

3) odebrać od osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem lub osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje, przyrzeczenie określonego zachowania.

W razie uzasadnionej obawy naruszenia obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, lub osobę uprawnioną do kontaktu z dzieckiem albo osobę, której tego kontaktu zakazano, sąd opiekuńczy może zagrozić nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej:

1) osobie, pod której pieczą dziecko pozostaje — na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem lub

2) osobie uprawnionej do kontaktu z dzieckiem albo osobie, której tego kontaktu zakazano – na rzecz osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje.

Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców

Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia; w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy. Zasadę powyżej stosuje się odpowiednio, jeżeli dziecko nie przebywa u żadnego z rodziców, a pieczę nad nim sprawuje opiekun lub gdy zostało umieszczone w pieczy zastępczej.

Prawidłowo wykonywana władza rodzicielska zakłada utrzymywanie intensywnych kontaktów z dzieckiem.

Regulacja władzy rodzicielskiej dokonuje się w wyroku rozwodowym

W sytuacji, gdy regulacja władzy rodzicielskiej dokonuje się w wyroku rozwodowym, sąd ma kompetencję do określenia zakresu kontaktów z dzieckiem. W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o kontaktach rodziców z dzieckiem, uwzględniając porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka.

Rezygnacji jednego z nich z utrzymywania kontaktów z dzieckiem

Rozstrzygając istotne sprawy dziecka, rodzice mogą samodzielnie zadecydować o rezygnacji jednego z nich z utrzymywania kontaktów z dzieckiem w określonym czasie, jeżeli przemawiają za tym uzasadnione przyczyny. Rezygnacja z kontaktów na długi czas może wiązać się np.:

- z długotrwałą niedyspozycją nerwową lub psychiczną o takim charakterze, że kontakty z dzieckiem zagrażałaby istotnie jego rozwojowi emocjonalnemu.

- odbywaniem kary więzienia za przestępstwo o takim charakterze, które nie ma istotnego znaczenia dla oceny jej kwalifikacji rodzicielskich.

Nie leży w interesie dziecka zmuszanie go do kontaktów z rodzicami, jeżeli wielokrotnie odmawia na nie zgody, nawet po psychologicznym przygotowaniu zarówno jego, jak i rodziców.

Kontakty z dzieckiem a przepisy prawa międzynarodowego. Kontakty rodzica z dzieckiem przebywającym, mieszkającym w innym państwie

Z konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526) wynika prawo do utrzymywania kontaktów osobistych z rodzicami jako prawo samego dziecka. Art. 9 ust. 3 wskazuje, że dziecko ma prawo do utrzymywania regularnych stosunków osobistych i bezpośrednich kontaktów z obojgiem rodziców, z wyjątkiem przypadków, gdy jest to sprzeczne z najlepiej pojętym interesem dziecka. Artykuł 10 konwencji stanowi natomiast, że dziecko, którego rodzice przebywają w różnych państwach, ma prawo do utrzymywania regularnych, z wyjątkiem okoliczności nadzwyczajnych, osobistych stosunków i bezpośrednich kontaktów z obojgiem rodziców.

Na mocy art. 10 ust. 2 konwencji w sprawie kontaktów z dziećmi, gdy wymagają tego okoliczności sprawy, organ sądowy może w każdym czasie zastrzec dla orzeczenia dotyczącego kontaktów zabezpieczenia i gwarancje tak w celu zapewnienia wykonania orzeczenia, jak i w celu spowodowania, że po upływie okresu kontaktu dziecko powróci do miejsca zwykłego pobytu czy też nie zostanie bezprawnie wywiezione. Zabezpieczenia i gwarancje wykonania orzeczenia mogą w szczególności zawierać:

– nadzór nad kontaktami;

– zobowiązanie osoby do pokrycia kosztów podróży i pobytu dziecka i – jeśli to uzasadnione – innej osoby towarzyszącej dziecku;

– kaucję składaną przez osobę, pod której pieczą dziecko stale pozostaje, dla zapewnienia, że nie przeszkodzi osobie ubiegającej się o kontakt z dzieckiem w realizacji tego kontaktu;

– nałożenie kary pieniężnej na osobę, pod której pieczą dziecko stale pozostaje, w sytuacji odmowy przez tę osobę zastosowania się do postanowień orzeczenia dotyczącego kontaktu.

Zabezpieczenia i gwarancje dla zapewnienia powrotu dziecka lub zapobieżenia jego bezprawnemu wywiezieniu mogą w szczególności obejmować:

– złożenie paszportów lub dokumentów tożsamości i – jeśli to właściwe – dokumentu wskazującego, że osoba ubiegająca się o kontakt powiadomiła właściwą władzę konsularną o takim przekazaniu w czasie kontaktu;

– gwarancje finansowe;

– zabezpieczenia na majątku;

– zobowiązania lub przyrzeczenia wobec sądu;

– zobowiązanie osoby realizującej kontakt z dzieckiem do regularnego zgłaszania się wraz z dzieckiem przed właściwy organ, taki jak urząd ds. młodzieży, posterunek policji – w miejscu, gdzie kontakt ma być realizowany;

– zobowiązanie osoby ubiegającej się o kontakty do przedstawienia dokumentu wydanego przez państwo, w którym kontakt ma być realizowany, poświadczającego uznanie i stwierdzenie wykonalności orzeczenia dotyczącego odpowiedzialności rodzicielskiej lub kontaktów lub też obu tych orzeczeń, albo przed wydaniem orzeczenia dotyczącego kontaktu albo przed jego rozpoczęciem;

– nałożenie warunków w odniesieniu do miejsca kontaktu i – jeśli to właściwe – zgłoszenie zakazu opuszczania przez dziecko państwa, w którym kontakt ma być zrealizowany, do krajowego lub międzynarodowego systemu informacyjnego.

Rozporządzeniu Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczącego jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, stanowi że prawo do osobistej styczności z dzieckiem, przyznane w wykonalnym orzeczeniu wydanym w jednym państwie członkowskim jest uznawane i wykonalne w innym państwie członkowskim bez potrzeby stwierdzenia wykonalności oraz bez możliwości sprzeciwienia się uznaniu, jeżeli orzeczenie uzyskało zaświadczenie w państwie członkowskim.

Nawet jeżeli prawo krajowe nie przewiduje wykonalności orzeczenia przyznającego prawo do osobistej styczności z mocy samego prawa, sąd państwa członkowskiego pochodzenia może stwierdzić wykonalność orzeczenia, niezależnie od wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia.