| Zabór pojazdu w celu krótkotrwałego użycia. Kancelaria Adwokacka z Łodzi radzi.
21909
post-template-default,single,single-post,postid-21909,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,select-child-theme-ver-1.0.0,select-theme-ver-1.6,wpb-js-composer js-comp-ver-4.3.4,vc_responsive

Zabór pojazdu w celu krótkotrwałego użycia. Kancelaria Adwokacka z Łodzi radzi.

Art. 289

1. Kto zabiera w celu krótkotrwałego użycia cudzy pojazd mechaniczny,

podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 2. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 pokonuje zabezpieczenie pojazdu przed jego użyciem przez osobę nieupoważnioną, pojazd stanowi mienie znacznej wartości albo sprawca następnie porzuca pojazd w stanie uszkodzonym lub w takich okolicznościach, że zachodzi niebezpieczeństwo utraty lub uszkodzenia pojazdu albo jego części lub zawartości,

podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§ 3. Jeżeli czyn określony w § 1 popełniono używając przemocy lub grożąc natychmiastowym jej użyciem albo doprowadzając człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności, sprawca

podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

§ 4. W wypadkach określonych w § 1-3 sąd może wymierzyć grzywnę obok kary pozbawienia wolności.

§ 5. Jeżeli czyn określony w § 1-3 popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

1. Z treści dyspozycji przepisu art. 289 § 1 kk (…) wynika, że strona przedmiotowa zdefiniowanego w nim przestępstwa polega na zaborze. Oznacza on bezprawne wyjęcie rzeczy z władztwa dotychczasowego posiadacza, wbrew jego woli. Stąd też, aby można było mówić o zaborze, ta rzecz (w przypadku tego rodzaju występku – pojazd mechaniczny) musi być we władaniu innej osoby. Dobrem chronionym tym występkiem jest, więc zarówno własność, jak i samo posiadanie. To ostatnie jest władztwem nad mieniem, stosunkiem faktycznym do mienia. Łączy się z nim wszakże prawo dysponowania mieniem chociażby w ograniczonym zakresie. Prawa takiego nie zyskuje na przykład osoba tylko dzierżąca rzecz otrzymaną od właściciela czy posiadacz dla wykonania w stosunku do tej rzeczy zleconych czynności, bez zrzeczenia się przez niego władztwa nad rzeczą. Nie może być zaborem działanie w stosunku do rzeczy, która już znajduje się we władaniu sprawcy (np. z tytułu przechowania, zastawu itp.), albo gdy osoba uprawniona do władania utraciła możność wykonywania władztwa (np. przez zgubienie rzeczy).

2. Przewidziane w (…) w art. 289 § 1 kk znamię zaboru pojazdu mechanicznego jest zrealizowane wówczas, gdy kumulatywnie zaistnieją dwie przesłanki: to jest pozbawienie przez sprawcę władztwa nad pojazdem osoby uprawnionej i przejęcie przez niego władztwa nad pojazdem oraz objęcie go we własne władanie.

3. Bezprawne krótkotrwałe użycie cudzego pojazdu mechanicznego nie stanowi ani zaboru mienia, ani użycia pojazdu mechanicznego w rozumieniu art. 289 § 1 kk, jeżeli sprawca jest uprawniony do użytkowania tego pojazdu, a zamiarem jego nie było uszczuplenie cudzego mienia i przysporzenie korzyści sobie lub osobie trzeciej. (Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 19 lutego 2009 r. V KK 380/2008)

Przestępstwo (…) zachodzi również wtedy gdy sprawca przyłącza się do innych sprawców, którzy zabrali w celu krótkotrwałego użycia pojazd mechaniczny – stanowiący mienie społeczne albo cudze mienie – działając w tym samym co oni celu jak i wtedy, gdy sprawca zabiera w celu krótkotrwałego użycia pojazd mechaniczny zabrany wcześniej w tym samym celu i porzucony przez innego sprawcę czy sprawców. Decyduje zamiar sprawcy obejmujący współuczestniczenie w zaborze pojazdu mechanicznego w celu określonym w tym przepisie. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 27 stycznia 1983 r. I KR 348/82)

Co znaczy zabór w celu krótkotrwałego użycia

Nie może zniknąć z pola widzenia, że „krótkotrwałe”, to tylko chwilowe użycie pojazdu mechanicznego wbrew woli właściciela; posługiwanie się nim natomiast przez kilka dni, wykracza już poza pojęcie krótkotrwałości. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2000 r. II AKa 202/2000)

Wreszcie nie może zniknąć z pola widzenia, że „krótkotrwałe” użycie cudzego pojazdu jako znamię przedmiotowe przestępstwa z art. 289 § 1 kk to tylko chwilowe użycie pojazdu mechanicznego wbrew woli właściciela. Posługiwanie się tym pojazdem przez dłuższy okres czasu i to na znacznych odległościach wykracza poza pojęcie krótkotrwałości i stanowi zabór pojazdu w celu przywłaszczenia. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 kwietnia 2003 r. II AKa 38/2003)

Przestępstwo (…) zachodzi wówczas, gdy sprawca zamierza używać pojazdu przez krótki czas zgodnie z jego przeznaczeniem, a więc czy to przejechać się, czy przemieścić. Wszelkie inne formy postąpienia z pojazdem nie mieszczą się w zakresie tego przestępstwa, który nie powinien być rozszerzany. Zabranie niektórych rzeczy stanowiących części składowe pojazdu (akumulator, silnik, tylny most, koła) świadczy, że sprawcy pojazd ukradli, choć zrezygnowali z zabrania reszty jego części składowych. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 1994 r. II AKr 112/94)

Nie jest krótkotrwałym użyciem pojazdów mechanicznych wykorzystywanie ich przez dłuższy czas, w szczególności przez miesiąc, dla wielokrotnego przemieszczania się w sumie na odległość tysięcy kilometrów, przewożenia skradzionych towarów, ze zmianą tablic rejestracyjnych, zakończone porzuceniem w miejscach trudno dostępnych, po umyślnym zniszczeniu w tym i przez zatopienie w jeziorze, bądź odebraniem ich przez policję. Użycie krótkotrwałe to wykorzystanie pojazdu dla przejażdżki, czy doraźnego przemieszczenia się, korzystanie z niego przez niedługi czas, nie noszące cech dysponowania pojazdem jak rzeczą własną. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 9 czerwca 1993 r. II AKr 45/93)

Wyjazd zabranym samochodem za granicę nie stanowi okoliczności wyłączającej możliwość zastosowania (…) [art. 289 kk – przypis autora] (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 10 lipca 1978 r. II KR 144/78)

Pokonanie zabezpieczenia pojazdu

Pokonanie zabezpieczenia pojazdu musi łączyć się z usunięciem przeszkody (fizycznej, elektronicznej itp.) służącej zabezpieczeniu pojazdu przed jego użyciem przez osobę nieuprawnioną. Nie wypełnia natomiast znamion typu kwalifikowanego zaboru pojazdu mechanicznego w celu krótkotrwałego użycia posłużenie się przez sprawcę oryginalnymi kluczykami. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 23 stycznia 2002 r. II AKa 241/2001)

(…) stanowi przestępstwo umyślne, czego konsekwencję stanowi wymóg objęcia przez jego sprawcę umyślnością wszystkich okoliczności odpowiadających znamionom określonym w tym przepisie. Tym samym porzucenie pojazdu w stanie uszkodzonym lub w takich okolicznościach, że zachodzi niebezpieczeństwo utraty lub uszkodzenia pojazdu albo jego części lub zawartości, dla zaistnienia tego kwalifikowanego przestępstwa, musi być objęte umyślnością sprawcy. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 19 maja 1992 r. II AKr 28/92)

Podmiotem przestępstwa określonego w art. 289 § 1 kk może być zarówno prowadzący parking strzeżony, jak i osoba go reprezentująca, którym taki pojazd oddano na przechowanie. (Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 24 września 2008 r. III KK 117/2008)

Włamanie do pojazdu jak przestępstwo

Określenie „włamanie” jest pojęciem prawnym, którego treść jest ustalana autonomicznie w obszarze prawa karnego, zgodnie z przyjmowanymi regułami wykładni i może odbiegać od jego potocznego rozumienia.

Zabór w celu przywłaszczenia samochodu znajdującego się na otwartej przestrzeni, po uprzednim usunięciu zabezpieczenia uniemożliwiającego przedostanie się do jego wnętrza (otwarciu drzwi przy pomocy tzw. łamaka) wyczerpuje znamiona kradzieży z włamaniem w rozumieniu art. 279 § 1 kk. (Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 6 grudnia 2006 r. III KK 358/2006)

„Włamanie” (…) jest środkiem wiodącym do celu, to znaczy do dokonania kradzieży, a zatem zamiar zaboru powinien wystąpić co najmniej równocześnie (jeśli nie z wyprzedzeniem czasowym) z podjęciem czynności polegających na pokonywaniu przeszkody materialnej. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 9 września 1996 r. III KKN 58/96)

Jest oczywiste, że zabór pojazdu mechanicznego w celu krótkotrwałego, nawet jego użycia, zakłada sam w sobie pokonanie pewnego oporu w celu przełamania urządzeń zabezpieczających przed uruchomieniem go przez nieuprawnione osoby.

Jeżeli jednak sprawca, nie używając kluczyków wybija czy wyłamuje szybę i zabiera, choćby po uruchomieniu pojazdu i przemieszczeniu go, koło zapasowe, narzędzia i znajdujące się w nim inne przedmioty, wreszcie akumulator, to działanie takie zawiera w sobie wszelkie cechy przestępstwa kradzieży z włamaniem. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 11 czerwca 1985 r. III KR 185/85)

Wykroczenie samowolnego użycia cudzej rzeczy ruchomej

Nie spełnia znamion występku z art. 289 § 1 kk krótkotrwałe użycie cudzego pojazdu wbrew woli właściciela, jeśli ten wydał go sprawcy dobrowolnie dla innej przyczyny. W takiej sytuacji zrealizowane może zostać wykroczenie samowolnego użycia cudzej rzeczy ruchomej z art. 127 § 1 kw. (Wyrok Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 2 lutego 2007 r. II Ka 459/2006)

Zgoda osoby uprawnionej do dysponowania pojazdem, pozbawia zachowanie osoby używającej ten pojazd cech czynu zabronionego

Na gruncie przestępstwa z art. 289 § 1 kk zgoda osoby uprawnionej do dysponowania pojazdem, pozbawia zachowanie osoby używającej ten pojazd cech czynu zabronionego. Istotą przestępstwa opisanego w powołanym przepisie jest penalizacja działań podejmowanych rzeczywiście wbrew woli właściciela lub uprawnionego dysponenta pojazdu, a nie regulowanie normami karnymi zasad udostępniania pojazdów w relacjach rodzinnych lub koleżeńskich. (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 2 lutego 2005 r. II KK 196/2004)

Właściciel warsztatu, który powierzonego mu do naprawy pojazdu mechanicznego użył do celów osobistych wbrew woli właściciela, nie odpowiada za ten czyn na podstawie [art. 289 kk – przypis autora]. (Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 25 września 1975 r. VI KZP 24/75)

Sprawca, który zabiera w celu krótkotrwałego użycia cudzy pojazd mechaniczny i następnie porzuca go w stanie uszkodzonym w wyniku naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, dopuszcza się nie jednego, lecz dwóch odrębnych przestępstw. (Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 23 grudnia 1971 r. VI KZP 50/71)

Motorower, przeznaczony do poruszania się w ruchu drogowym wyłącznie przy pomocy silnika, jest pojazdem mechanicznym w rozumieniu przepisów kodeksu karnego i kodeksu wykroczeń, niezależnie od posiadanych parametrów technicznych. (Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 12 maja 1993 r. I KZP 9/93)