| MOŻLIWOŚĆ UCHYLENIA SIĘ OD SKŁADANIA ZEZNAŃ W POSTĘPOWANIU KARNYM
22304
single,single-post,postid-22304,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,select-child-theme-ver-1.0.0,select-theme-ver-1.6,wpb-js-composer js-comp-ver-4.3.4,vc_responsive

MOŻLIWOŚĆ UCHYLENIA SIĘ OD SKŁADANIA ZEZNAŃ W POSTĘPOWANIU KARNYM

MOŻLIWOŚĆ UCHYLENIA SIĘ OD SKŁADANIA ZEZNAŃ W POSTĘPOWANIU KARNYM

Osobowe źródła dowodowe odgrywają doniosłą rolę w procesie karnym. Zarówno wyjaśnienia oskarżonych, jak i zeznania świadków stanowią często główną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Konieczność zapewnienia możliwości właściwego wykorzystania źródeł dowodowych o charakterze osobowym znalazła wyraz w przepisach art. 177 § 1 kodeksu postępowania karnego, która na każdą osobę wezwaną przez organ postępowania nakłada obowiązek stawienia się i złożenia zeznań.

Z uwagi na fakt, iż w niektórych sytuacjach składanie zeznań mogłoby szkodzić świadkowi lub jego otoczeniu – ustawodawca przewidział szereg możliwości uchylania się od składania zeznań lub odpowiedzi na poszczególne pytania.

Całkowitym zakazem dowodowym objęte są zeznania adwokata, który występuje w procesie jako obrońca, jak również duchownego – co do faktów, o których dowiedział się przy okazji spowiedzi. Oznacza to, że w procesie nie można w ogóle przeprowadzić przesłuchania osób należących do którejkolwiek z powyższych kategorii na objęte zakazem okoliczności. Na tej samej zasadzie niedopuszczalny jest dowód z zeznań świadka w osobie mediatora, który w określonej sprawie prowadził mediację.

Z opisanej wyżej ochrony prawnej korzystają również osoby najbliższe podejrzanego/oskarżonego. Pojęcie osoby najbliższej należy tu rozumieć zgodnie z treścią art. 115 § 11 kodeksu karnego – osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu. Osoba najbliższa oskarżonemu może odmówić składania zeznań.

Prawo do odmowy odpowiedzi na konkretne pytanie przysługuje świadkowi, któremu udzielenie odpowiedzi mogłoby zaszkodzić. Świadek może uchylić się od odpowiedzi, jeżeli mogłaby go ona narazić na odpowiedzialność karną lub hańbę. Z uprawnienia tego świadek może skorzystać również wtedy, gdy jego odpowiedź powoduje tego rodzaju zagrożenie dla osoby mu najbliższej.

Najsłabsza ochrona przysługuje świadkowi, który pozostaje z oskarżonym w szczególnie bliskim stosunku osobistym, który nie odpowiada jednak definicji osoby najbliższej. Świadek może w takiej sytuacji wystąpić do organu procesowego o zwolnienie go z obowiązku składania zeznań tudzież odpowiedzi na pytania. Decyzja taka pozostaje w gestii organu, który zawsze może odmówić zwolnienia, a odmowa taka nie podlega zaskarżeniu