| Odwołanie darowizny
22444
post-template-default,single,single-post,postid-22444,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,select-child-theme-ver-1.0.0,select-theme-ver-1.6,wpb-js-composer js-comp-ver-4.3.4,vc_responsive

Odwołanie darowizny

Odwołanie darowizny

Przepisy kodeksu cywilnego uzależniają możliwość odwołania darowizny w zależności od tego czy została ona wykonana czy nie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż darowizna może być wykonana z momentem podpisania umowy lub z momentem wydania przedmiotu umowy. Zależność między zawarciem (podpisaniem) umowy, a jej wykonaniem zależy m.in. od tego, co jest przedmiotem darowizny. Jeśli przedmiotem jest ustanowienie jakiegoś prawa, wówczas co do zasady darowizna zostaje wykonana z momentem zawarcia (podpisania) umowy – nie ma bowiem rzeczy którą należy przekazać- nie ma czynnika faktycznego. Jeśli natomiast przedmiotem darowizny jest określone świadczenie, lub przekazanie własności rzeczy, czy pieniędzy – wówczas momentem wykonania darowizny jest moment przekazania rzeczy – wydania jej w ręce obdarowanego.
DAROWIZNA NIEWYKONANA
Darczyńca może odwołać darowiznę jeszcze nie wykonaną, jeżeli po zawarciu umowy jest stan majątkowy uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania odpowiednio do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.
Powyższe oznacza, że wartość, lub rodzaj przedmiotu darowizny, w obecnym stanie majątkowym uniemożliwi darczyńcy zaspokajanie swoich podstawowych potrzeb – zakup leków, jedzenia, środków czystości, odzieży, utrzymanie domu, itp.
Obowiązek alimentacyjny nie oznacza tylko potocznego „płacenia alimentów”. Prawie każdy jest bowiem zobowiązany do pomocy i łożenia na rzecz członków najbliższej rodziny : dzieci, małżonka, rodziców, dziadków- jeśli darczyńca ma na swoim utrzymaniu takie osoby – usprawiedliwione jest również odwołania darowizny, jeśli jej wykonanie nie pozwoliłoby na ich utrzymanie.
DAROWIZNA WYKONANA
Zgodnie z treścią art. 897 k.c. jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.
Kolejną możliwością odwołania darowizny wykonanej jest art. 898 k.c. Zgodnie z tym przepisem darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.
Wobec treści powyższego przepisu uprawnienie do odwołania darowizny jest uzależnione od dopuszczenia się „rażącej niewdzięczności” obdarowanego (pozwanego Marka T.) wobec darczyńców (Mariana i Aliny małżonków K.). Musi to być zachowanie obdarowanego a nie osoby trzeciej. Nie stanowi podstawy odwołania darowizny w oparciu o komentowany przepis zachowanie noszące znamiona rażącej niewdzięczności, które wystąpiło przed zawarciem umowy. Nie ma też ogólnej reguły pozwalającej na uznanie zachowania obdarowanego wobec darczyńcy za rażącą niewdzięczność uzasadniającą odwołanie darowizny. Ustawodawca w żaden sposób nie definiuje pojęcia „rażącej niewdzięczności” wobec czego posiłkować należy się na literaturze, judykaturze czy doktrynie przedmiotu.
Oceniając czy obdarowany dopuścił się niewdzięczności wobec darczyńców i czy była to niewdzięczność rażąca, należy rozpatrywać okoliczności konkretnej sprawy. Przy dokonywaniu oceny zachowania obdarowanego trzeba także uwzględniać zachowanie darczyńcy. Można natomiast wskazać, iż pod pojęcie rażącej niewdzięczności podpada tylko takie zachowanie obdarowanego skierowane bezpośrednio lub nawet pośrednio przeciwko darczyńcy, które obiektywnie musi być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę. Wchodzi tutaj w grę przede wszystkim popełnienie przez obdarowanego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub czci albo przeciwko majątkowi darczyńcy oraz o naruszenie przez obdarowanego spoczywających na nim obowiązków wynikających ze stosunków osobistych, w tym również rodzinnych, łączących go z darczyńcą, oraz obowiązku wdzięczności. Rażącą niewdzięczność musi przy tym cechować znaczne nasilenie złej woli obdarowanego, skierowanej na wyrządzenie darczyńcy krzywdy czy szkody majątkowej. Czynami o rażącej niewdzięczności są z pewnością odmówienie pomocy w chorobie, odmowa pomocy osobom starszym, rozpowszechnianie uwłaczających informacji o darczyńcy, pobicia czy ciężkie znieważenia. Zachowanie, o którym wyżej mowa, może być uznane za wyczerpujące znamiona rażącej niewdzięczności, jeżeli będzie świadomym, rozmyślnym naruszeniem podstawowych obowiązków. Znamion rażącej niewdzięczności nie wyczerpują natomiast czyny nieumyślne obdarowanego, czy drobne czyny umyślne, jeżeli nie wykraczają one poza zwykłe konflikty rodzinne, incydentalne sprzeczki, zwykłe przypadki życiowych konfliktów.
Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie (art. 900 KC). To, czy odwołanie darowizny jest skuteczne nie jest uzależnione od nadania temu oświadczeniu określonej treści. Powinno jednak zawierać jednoznaczny przekaz dla obdarowanego, że dokonaną na jego rzecz darowiznę darczyńca odwołuje.