| SPRAWY SPADKOWE
253
archive,tag,tag-sprawy-spadkowe,tag-253,ajax_fade,page_not_loaded,,select-child-theme-ver-1.0.0,select-theme-ver-1.6,wpb-js-composer js-comp-ver-4.3.4,vc_responsive

SPRAWY SPADKOWE Tag

DZIEDZICZENIE USTAWOWE – ABC PRAWA SPADKOWEGO

Przepisy prawa cywilnego przewidują dwie podstawowe formy dziedziczenia: ustawową i testamentową. Zgodnie z Kodeksem cywilnym powołanie do spadku wynika bowiem z ustawy, albo z testamentu. Do dziedziczenia ustawowego dochodzi w kilku przypadkach. Na przykład jeśli spadkodawca nie sporządził testamentu lub spisał taki, w którym powołał spadkobiercę do ułamkowej części majątku, na przykład do jego połowy – wówczas mamy do czynienia z tzw. dziedziczeniem „mieszanym”, w części na podstawie testamentu, w części na podstawie ustawy. Również wtedy, gdy spadkodawca sporządził testament, w którym ustanowił wyłącznie zapisy na rzecz poszczególnych osób, albo gdy powołany spadkobierca nie może dziedziczyć (został uznany za niegodnego dziedziczenia) lub odrzucił spadek.

Zgodnie z obowiązującym prawem polskim, pierwszeństwo będzie miała wola spadkodawcy. Jeśli pozostawił on po sobie ważny testament to dziedziczenie nastąpi w oparciu o ten dokument. Dopiero w razie jego braku w grę wchodzą przepisy ustawy, jaką jest Kodeks cywilny. Zgodnie z polskim prawem, podstawą dziedziczenia może być wyłącznie testament, a w jego braku przepisy ustawy – trzeciej możliwości nie ma.

Do dziedziczenia ustawowego powołane są osoby określone w Kodeksie cywilnym. Krewnych dzielimy na: zstępnych – dzieci, wnuki, prawnuki itd. i wstępnych – rodzice, dziadkowie itd. Przepisy ustanawiają kręgi spadkobierców.

Pierwszeństwo mają dzieci spadkodawcy i jego małżonek – dziedziczą oni w częściach równych, przy czym część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Jeśli dziecko zmarło wcześniej, do przypadającego mu udziału mają prawo jego zstępni, także w równych częściach.

Jeżeli spadkodawca nie ma dzieci, przepisy powołują do spadku jego małżonka i rodziców lub rodzeństwo w razie śmierci któregoś z rodziców. Udział spadkowy małżonka wynosi w tym przypadku połowę.

W następnej kolejności w razie braku spadkobierców z poprzednich grup do dziedziczenia dochodzą dziadkowie spadkodawcy, zstępni dziadków spadkodawcy oraz pasierbowie.

Podsumowując, pierwszeństwo do spadku dziedziczonego na podstawie ustawy ma I grupa spadkobierców. Jeżeli brak jest dzieci oraz dalszych zstępnych (wnuków, prawnuków itd.) spadkodawcy (bądź gdy zstępni nie mogą lub nie chcą dziedziczyć), dziedziczą osoby z II grupy, a w ich braku (bądź gdy zstępni nie mogą lub nie chcą dziedziczyć) – podmioty zaliczone do grupy III. Ostatecznie, spadkobiercą mogą być podmioty z IV grupy czyli osoby prawne prawa publicznego (gmina jako jednostka samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa).

0

TESTAMENT NOTARIALNY – czy zawsze będzie ważny? – ABC Prawa spadkowego

W prawie spadkowym ustawodawca zapewnił możliwość rozporządzenia swoim majątkiem na wypadek śmierci przez sporządzenie testamentu. Wyróżnia się kilka form testamentów, a mianowicie własnoręczny (holograficzny), urzędowy (allograficzny), w pewnych przypadkach ustny oraz notarialny. Z pośród tych czterech form testamentów najtrudniejszy do podważenia jest testament notarialny. W związku z tym, iż jest on sporządzany w obecności notariusza, uważa się go za najbardziej bezpieczną formę testamentu. Taki testament jest traktowany, jak dokument urzędowy, ponieważ czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego. Z uwagi na powyższe, stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Pomimo faktu, iż jest to testament sporządzony przez osobę zaufania publicznego z odpowiednimi kwalifikacjami prawnymi, istnieje kilka sposobów jego podważenia.

W pierwszej kolejności testament taki jest nieważny, kiedy nie spełnia wymagań określonych przez Ustawę z dnia 14 lutego 1991r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008r., Nr 189, poz. 1158 ze zm.). Ponadto testament taki można podważyć również w przypadku wystąpienia wad oświadczeń woli. Możliwość podważenia  testamentu notarialnego, na tej podstawie potwierdził też Sąd Najwyższy w jednym ze swoich orzeczeń – wydanym już wiele lat temu: „Okoliczność, że testament został sporządzony w formie aktu notarialnego, nie stoi na przeszkodzie udowadnianiu jego nieważności, przewidzianej w przepisie art. 945 k.c.(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25.06.1985)”

Art. 945 § 1 kc przewiduje bowiem, 3 rodzaje wad oświadczeń woli skutkujących nieważnością testamentu:

  1. Sporządzenie testamentu w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
  2. Błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod jego wpływem nie sporządziłby testamentu tej treści.
  3. Sytuacja, gdy testament sporządzony był pod wpływem groźby.

Można zatem próbować udowodnić, iż testator w dacie sporządzania testamentu nie był w stanie zrobić tego w sposób świadomy – np. z powodu choroby psychicznej albo gdy inna osoba wpłynęła na treść testamentu groźbą bezprawną. Jednakże, żeby została stwierdzona nieważność testamentu należy mieć mocne podstawy i przedstawić sądowi odpowiednie dowody. Zgodnie z kodeksem cywilnym osoba, która powołuje się na powyższe przesłanki ma określony termin – 3 lata od momentu, w którym dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie 10 lat od otwarcia spadku (art. 945 § 2 kc)

0

DZIEDZICZENIE PO ROZWODZIE

Generalną zasadą jest, iż prawomocny wyrok o rozwiązaniu małżeństwa lub o separacji powoduje, iż byli małżonkowie już nie będą po sobie dziedziczyć. Pamiętać trzeba, że wyrok musi być prawomocny. W przeciwnym razie, co do zasady, gdy umrze jeden z małżonków w trakcie trwania postępowania, chociażby przed uprawomocnieniem się wyroku drugi małżonek pozostanie nadal spadkobiercą ustawowym.

Jest jednak rozwiązanie.

Kodeks cywilny w art. 940, daje możliwość wyłączenia od dziedziczenia małżonka spadkodawcy, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione. Z takim żądaniem może wystąpić do sądu każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia wraz z małżonkiem. Ma na to sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o otwarciu spadku, nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku.

Bardzo ważne jest, aby za życia spadkodawca wystąpił o rozwiązanie związku małżeńskiego z winy. Nie musi to być przy tym żądanie orzeczenia rozwodu z jego wyłącznej winy. Może to być wniosek o rozwiązanie związku małżeńskiego z winy obu stron. W takiej sprawie sąd będzie ustalał czy żądanie rozwodu z winy małżonka spadkodawcy było uzasadnione i czy zaszły wszystkie przesłanki do orzeczenia rozwodu.

Jeśli sąd uzna, iż przesłanki zostały spełnione wyda wyrok, w którym wyłączy małżonka od dziedziczenia. Wyrok taki działa wstecz, co powoduje, że wyłączony małżonek jest traktowany tak, jakby nie dożył chwili otwarcia spadku

0

DZIAŁ SPADKU – ABC PRAWA SPADKOWEGO

Pierwszą sprawą jest złożenie wniosku o nabycie spadku do sądu albo uzyskanie u notariusza aktu notarialnego poświadczającego prawo dziedziczenia (pisaliśmy o sposobach nabycia spadku we wcześniejszym artykule). Z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku można wystąpić w każdym czasie, prawo to nie ulega przedawnieniu.

Dopiero po sprawie o nabycie spadku można wystąpić o przeprowadzenie działu spadku, a więc określenie, która rzecz jest własnością określonego spadkobiercy. Dział spadku można przeprowadzić albo umownie (wszyscy spadkobiercy zgadzają się do warunków i sposobu podziału) albo w braku umowy o podziale zadecyduje sąd. Wartość przedmiotów wchodzących w skład spadku może zostać określona przez spadkobierców (jeżeli żaden z nich nie sprzeciwi się chociażby wartości jednego składnika majątkowego lub w przypadku sporu pomiędzy uczestnikami co do wartości poszczególnych przedmiotów spadkowych sąd powoła biegłego.

Postępowanie o dział spadku toczy się przed sądem spadku, czyli przed sądem rejonowym ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, w trybie nieprocesowym. Jeżeli spadkobiercy nie są zgodni co tego, jak ma wyglądać podział spadku, albo jeżeli oprócz spadkobierców występują jeszcze współwłaściciele nieruchomości (jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego) to można złożyć do sądu wniosek o dział spadku zawierający również wniosek o zniesienie współwłasnościSąd co do zasady stara się podzielić majątek w sposób fizyczny, na części, a gdy jest to utrudnione lub spowoduje zmniejszenie wartości rzeczy przyznaje przedmiot spadkowy jenem spadkobiercy – jednocześnie nakładając na niego obowiązek spłaty pozostałych lub wybranych spadkobierców, choć może od tego odstąpić i nie zasądzić spłaty na rzecz innych osób, ponieważ wyrówna to w sposób naturalny – tzn. przyzna im własność nad inną rzeczą o zbliżonej wartości. Ostatecznym rozwiązaniem dla sądu jest podział cywilny, który polega na sprzedaży przedmiotów wchodzących w skład spadku i podziale uzyskanej w tej sumy między współspadkobiercami.

Opłata sądowa od takiego postępowania wynosi 500 zł, a gdy spadkobiercy złożą zgodny wniosek podziału, tylko 300 zł. Jeśli dział spadku połączony jest ze zniesieniem współwłasności, wówczas opłata sądowa wynosi odpowiednio 1.000 zł albo 600 zł (dział spadku u notariusza byłby w takiej sytuacji wielokrotnie droższy, choć na pewno szybszy). Chociaż koszt notarialnego działu spadku będzie wyższy niż w przypadku postępowania sądowego, za to notariusz załatwi wszelkie formalności. Jednakże warunek jest jeden: do notariusza muszą się stawić wszyscy spadkobiercy osobiście. Nie można wystawić w swoim imieniu pełnomocnika. Maksymalna stawka taksy notarialnej jest zależna od wartości majątku podlegającego działowi, do których notariusz doliczy 23% podatku VAT (zawsze koszt sprawy prowadzonej przez notariusza będzie wyższy, niż postępowanie sądowe).

0